تبلیغات
علمی و اموزشی - عناصر زیبایی سخن
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مجید زاهد نمازی
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
قالب وبلاگ
گالری عکس
دریافت همین آهنگ
علمی و اموزشی




 واج‌آرایی (نغمه حروف)

به آن دسته از آرایه‌های ادبی که از تناسب‌های آوایی و لفظی میان واژه‌ها پدید می‌آید می‌گویند

به تکرار یک واج صامت یا مصوت در یک بیت یا عبارت گفته می‌شود به گونه‌ای که طنین آن در گوش بر جای بماند و باعث پیدایش موسیقی آوایی در آن بخش از سخن شود

§  مثال

رشته تسبیح اگر بگسست معذورم بدار

دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود

(واج آرایی با تکرار صامت /س/)

§  مثال

خیزید و خز آرید که هنگام خزان است

باد خنک از جانب خوارزم وزان است

(واج آرایی با تکرار صامتهای /خ/ و /ز/)

این دو حرف به زیبایی بیانگر خزان می‌باشند

قابل ذکر است که واج تکرار شونده می‌تواند صامت یا مصوت باشد. برای مثال

§  مثال

خوابِ نوشینِ بامدادِ رحیل

بازدارد پیاده را ز سبیل

که همان طور که مشاهده می‌کنید تکرار مصوت کوتاه «اِ» در این مصراع تکامل بخش موسیقی درونی است

§  مثال

خیال خال تو با خود به خاک خواهم برد

که تا زخال تو خاکم شود عبیر آمیز

§  مثال

قیامت قامت و قامت قیامت

قیامت می‌کند این قد و قامت

§  مثال

بر او راست خم کرد و چپ کرد راست

خروش از خم چرخ چاچی بخواست

§  مثال

شبست و شاهد و شمع و شراب و شیرینی

غنیمتست چنین شب که دوستان بینی

سجع

سجع در لغت به معنای آواز کبوتر است. در ادبیات هر گاه واژه‌های پایانی دو قرینه کلام در واج یا واج‌های آخر مشترک باشند آرایه سجع پدید می‌آید و آن دو جمله را مسجع می‌خوانند. معمولاً هر قرینه از یک جمله تشکیل می‌شود. اما گاهی نیز یک قرینه از دو یا چند جمله کوتاه پدید آمده‌است. همچنین در اغلب نمونه‌های نثر مسجع واژه‌های پایانی دو جمله در بیش از یک حرف مشترکند و در واقع هم قافیه می‌باشند

درمثال : گلستان سعدی نمونه‌های فراوانی از ارایه سجع به وضوح دیده می‌شود

هر نفسی که فرو می‌رود ممد حیات است و چون بر می‌آید مفرح ذات

(سجع در بین حیات و ذات است)

ترصیع

هر گاه اجرای دو بخش از یک بیت یا عبارت، نظیر به نظیر، هم وزن و در حرف آخر مشترک باشند

ای منور به تو نجوم جلال

وی مقرر به تو رسوم کمال

جناس

آرایه جناس را باید به دو نوع اصلی تقسیم کرد

جناس تام

هر گاه واژه‌ای دو بار در یک بیت یا عبارت به کار رود و هر بار معنایی متفاوت از آن برداشت شود

خرامان بشد سوی آب روان

چنان چون شده باز یابد روان

(روان در مصراع نخست به معنی جاری و درمصراع دوم به معنی جان و روح است)

جناس غیر تام (ناقص)

هر گاه دو واژه در یکی از موارد آوایی زیر با هم اختلافی جزیی داشته باشند و در یک بیت یا عبارت به کار روند. که انواع آن جناس ناقص، جناس زاید، جناس مذیّل، جناس مرکّب، جناس مفروق، جناس مقرون، جناس متشابه، جناس مطرّف، جناس خط، جناس لفظ و جناس مکرّر هستند که در مرور زمان به دلیل تقسیم بندی زیاد در حال کنار گذاشته شدن هستند

اختلاف دو واژه در صداهایی کوتاه

به کسر م ِ، به ضم م ُ

که به آن جناس ناقص به حرکت یا جناس محرف نیز می‌گویند فتاده اهلِ مِنی در پی مُنی و آرزو (تفاوت کسره در کلمهٔ اولی با ضمه در کلمه دومی.)

جناس اختلافی یا جناس ناقص به حرف

هر گاه دو رکن جناس در یکی از حروف با هم اختلاف داشته باشند به آن جناس اختلافی یا جناس ناقص به حرف می‌گویند.. کمند/سمند.. آزاد/آزار.. زحمت/رحمت..

یک واژه، یک حرف، بیش از دیگری دارد.

خاص و خلاص کام کامل

یک واژه از ترکیب دو واژه دیگر به دست می‌آید.

دل خلوت خاص دلبر آمد

دلبر ز کرم به دل بر آمد

 

دو واژه از نظر آوایی یکسان اما از نظر املایی متفاوت اند

هر گاه دو رکن جناس در تلفظ و خواندن با یکدیگر یکسان باشند اما در نوشتار با هم متفاوت باشند به آن جناس لفظی می‌گویند.. صبا/سبا.. خوان/خان.. حیاط/حیات.. خیش/خویش...

اختلاف دو واژه در جابه جایی حروف است

بنات، نبات

 واج‌آرایی (نغمه حروف)

به آن دسته از آرایه‌های ادبی که از تناسب‌های آوایی و لفظی میان واژه‌ها پدید می‌آید می‌گویند

به تکرار یک واج صامت یا مصوت در یک بیت یا عبارت گفته می‌شود به گونه‌ای که طنین آن در گوش بر جای بماند و باعث پیدایش موسیقی آوایی در آن بخش از سخن شود

§  مثال

رشته تسبیح اگر بگسست معذورم بدار

دستم اندر ساعد ساقی سیمین ساق بود

(واج آرایی با تکرار صامت /س/)

§  مثال

خیزید و خز آرید که هنگام خزان است

باد خنک از جانب خوارزم وزان است

(واج آرایی با تکرار صامتهای /خ/ و /ز/)

این دو حرف به زیبایی بیانگر خزان می‌باشند

قابل ذکر است که واج تکرار شونده می‌تواند صامت یا مصوت باشد. برای مثال

§  مثال

خوابِ نوشینِ بامدادِ رحیل

بازدارد پیاده را ز سبیل

که همان طور که مشاهده می‌کنید تکرار مصوت کوتاه «اِ» در این مصراع تکامل بخش موسیقی درونی است

§  مثال

خیال خال تو با خود به خاک خواهم برد

که تا زخال تو خاکم شود عبیر آمیز

§  مثال

قیامت قامت و قامت قیامت

قیامت می‌کند این قد و قامت

§  مثال

بر او راست خم کرد و چپ کرد راست

خروش از خم چرخ چاچی بخواست

§  مثال

شبست و شاهد و شمع و شراب و شیرینی

غنیمتست چنین شب که دوستان بینی

سجع

سجع در لغت به معنای آواز کبوتر است. در ادبیات هر گاه واژه‌های پایانی دو قرینه کلام در واج یا واج‌های آخر مشترک باشند آرایه سجع پدید می‌آید و آن دو جمله را مسجع می‌خوانند. معمولاً هر قرینه از یک جمله تشکیل می‌شود. اما گاهی نیز یک قرینه از دو یا چند جمله کوتاه پدید آمده‌است. همچنین در اغلب نمونه‌های نثر مسجع واژه‌های پایانی دو جمله در بیش از یک حرف مشترکند و در واقع هم قافیه می‌باشند

درمثال : گلستان سعدی نمونه‌های فراوانی از ارایه سجع به وضوح دیده می‌شود

هر نفسی که فرو می‌رود ممد حیات است و چون بر می‌آید مفرح ذات

(سجع در بین حیات و ذات است)

ترصیع

هر گاه اجرای دو بخش از یک بیت یا عبارت، نظیر به نظیر، هم وزن و در حرف آخر مشترک باشند

ای منور به تو نجوم جلال

وی مقرر به تو رسوم کمال

جناس

آرایه جناس را باید به دو نوع اصلی تقسیم کرد

جناس تام

هر گاه واژه‌ای دو بار در یک بیت یا عبارت به کار رود و هر بار معنایی متفاوت از آن برداشت شود

خرامان بشد سوی آب روان

چنان چون شده باز یابد روان

(روان در مصراع نخست به معنی جاری و درمصراع دوم به معنی جان و روح است)

جناس غیر تام (ناقص)

هر گاه دو واژه در یکی از موارد آوایی زیر با هم اختلافی جزیی داشته باشند و در یک بیت یا عبارت به کار روند. که انواع آن جناس ناقص، جناس زاید، جناس مذیّل، جناس مرکّب، جناس مفروق، جناس مقرون، جناس متشابه، جناس مطرّف، جناس خط، جناس لفظ و جناس مکرّر هستند که در مرور زمان به دلیل تقسیم بندی زیاد در حال کنار گذاشته شدن هستند

اختلاف دو واژه در صداهایی کوتاه

به کسر م ِ، به ضم م ُ

که به آن جناس ناقص به حرکت یا جناس محرف نیز می‌گویند فتاده اهلِ مِنی در پی مُنی و آرزو (تفاوت کسره در کلمهٔ اولی با ضمه در کلمه دومی.)

جناس اختلافی یا جناس ناقص به حرف

هر گاه دو رکن جناس در یکی از حروف با هم اختلاف داشته باشند به آن جناس اختلافی یا جناس ناقص به حرف می‌گویند.. کمند/سمند.. آزاد/آزار.. زحمت/رحمت..

یک واژه، یک حرف، بیش از دیگری دارد.

خاص و خلاص کام کامل

یک واژه از ترکیب دو واژه دیگر به دست می‌آید.

دل خلوت خاص دلبر آمد

دلبر ز کرم به دل بر آمد

 

دو واژه از نظر آوایی یکسان اما از نظر املایی متفاوت اند

هر گاه دو رکن جناس در تلفظ و خواندن با یکدیگر یکسان باشند اما در نوشتار با هم متفاوت باشند به آن جناس لفظی می‌گویند.. صبا/سبا.. خوان/خان.. حیاط/حیات.. خیش/خویش...

اختلاف دو واژه در جابه جایی حروف است

بنات، نبات




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


شنبه 30 بهمن 1389 :: نویسنده : مجید زاهد نمازی
نظرات ()
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:44 ق.ظ

Wonderful posts. Cheers.
buy pfizer viagra online cheapest viagra pills online were to buy viagra buy viagra usa online how to get viagra free cheap viagra online where to buy viagra with prescription buy sildenafil tablets buy viagra online canada discount viagra
یکشنبه 21 مرداد 1397 09:05 ب.ظ

Thank you! I enjoy it.
cialis generique 5 mg 5 mg cialis coupon printable walgreens price for cialis wow cialis tadalafil 100mg online prescriptions cialis walgreens price for cialis cialis online nederland cialis 5 mg scheda tecnica prezzo di cialis in bulgaria chinese cialis 50 mg
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:03 ق.ظ

Thank you. Ample tips!

cialis for bph 40 mg cialis what if i take cialis usa cost cialis generika cialis generico postepay cialis baratos compran uk american pharmacy cialis cialis patent expiration cialis 10mg prix pharmaci the best site cialis tablets
جمعه 7 اردیبهشت 1397 06:23 ب.ظ

Wow plenty of beneficial material.
low cost cialis 20mg usa cialis online enter site 20 mg cialis cost cialis kaufen wo buy cialis online cheapest cialis therapie sialis cialis 10mg prix pharmaci safe dosage for cialis we choice cialis uk
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:28 ق.ظ

You expressed that fantastically.
viagra uk online order viagra online buy viagra online next day delivery viagra online with prescription cheap generic sildenafil canadian pharmacy get viagra cheap buy viagra on line how to find viagra sildenafil prescription
جمعه 17 فروردین 1397 06:17 ب.ظ

Kudos, Lots of material.

wow cialis 20 order cialis from india achat cialis en itali cialis alternative cialis rckenschmerzen safe dosage for cialis cialis price thailand safe site to buy cialis online cialis per paypa we use it 50 mg cialis dose
جمعه 3 فروردین 1397 02:01 ب.ظ

Point well taken..
cialis daily new zealand only best offers cialis use canada discount drugs cialis only now cialis 20 mg safe site to buy cialis online cost of cialis cvs cialis 20mg venta cialis en espaa cialis diario compra non 5 mg cialis generici
یکشنبه 27 اسفند 1396 09:12 ب.ظ

You actually said that effectively.
cheap cialis recommended site cialis kanada venta cialis en espaa cialis online venta de cialis canada cialis 5 mg para diabeticos cialis 5 mg cialis kaufen cialis 100 mg 30 tablet generic cialis at the pharmacy
جمعه 17 آذر 1396 09:55 ب.ظ
Do you mind if I quote a couple of your posts as long as I provide credit and sources back to
your blog? My blog is in the very same niche as yours and my users would really benefit from some of the information you provide here.
Please let me know if this okay with you. Many thanks!
جمعه 12 آبان 1396 07:43 ب.ظ
این واقعا یک قطعه اطلاعات عالی و مفید است. من راضی هستم
شما این اطلاعات مفید را با ما به اشتراک گذاشتید لطفا ما را به روز نگه دارید مثل این.
با تشکر برای به اشتراک گذاری
دوشنبه 27 شهریور 1396 10:50 ب.ظ
Post writing is also a fun, if you be familiar with after that you can write otherwise it is complex to write.
دوشنبه 13 شهریور 1396 10:19 ب.ظ
It's remarkable to go to see this web page and reading the views of
all colleagues concerning this piece of writing,
while I am also keen of getting familiarity.
جمعه 13 مرداد 1396 06:47 ق.ظ
Fastidious replies in return of this matter with
real arguments and telling all regarding that.
شنبه 17 تیر 1396 07:53 ق.ظ
Since the admin of this web site is working, no uncertainty very
soon it will be well-known, due to its quality contents.
چهارشنبه 3 خرداد 1396 01:35 ب.ظ
Hey! Would you mind if I share your blog with my
twitter group? There's a lot of folks that I think would really appreciate your content.

Please let me know. Many thanks
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:49 ق.ظ
Great website you have here but I was wanting to know if
you knew of any discussion boards that cover the same topics talked about in this article?

I'd really love to be a part of community where I can get opinions from other knowledgeable people that share the same interest.
If you have any suggestions, please let me know.
Kudos!
یکشنبه 3 اردیبهشت 1396 12:55 ق.ظ
I used to be suggested this blog through my cousin. I am
not positive whether or not this post is written by him as nobody else recognise
such special approximately my problem. You're wonderful!
Thank you!
دوشنبه 28 فروردین 1396 06:31 ب.ظ
I am really loving the theme/design of your site.

Do you ever run into any browser compatibility problems?

A handful of my blog visitors have complained about my website not operating correctly in Explorer but looks great in Firefox.
Do you have any advice to help fix this issue?
جمعه 18 فروردین 1396 09:08 ب.ظ
Have you ever considered creating an ebook or guest authoring on other
websites? I have a blog centered on the same topics you discuss and would love to have you share
some stories/information. I know my audience would
value your work. If you're even remotely interested,
feel free to send me an e mail.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر