تبلیغات
علمی و اموزشی - تلمیح و تضمین....
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : مجید زاهد نمازی
جستجو

آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
قالب وبلاگ
گالری عکس
دریافت همین آهنگ
علمی و اموزشی




آرایه‌های معنوی

به ان دسته از آرایه‌هایی که بر پایه تناسب‌های معنایی واژه‌ها شکل می‌گیرند آرایه معنوی گویند

مراعات نظیر

آوردن دو یا چند واژه در یک بیت یا عبارت که در خارج از آن بیت یا عبارت نیز رابطه‌ای آشنا و خاص میان آنها برقرار باشد

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند

تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری

(ابر و باد و مه و خورشید و فلک همگی جز عناصر و پدیده‌های طبیعت هستند.)

تضاد

هر گاه دو واژه با معنای متضاد در یک بیت یا عبارت به کار رود آرایه تضاد پدید می‌آید

در نومیدی بسی امید است پایان شب سیه سپید است

واژه‌های /نومیدی/ با /امید/ و همچنین واژگان /سیه/ با /سپید/ متضاد و مخالف هستند

متناقض‌نما (Paradox)

هر گاه دو مفهوم متضاد رابه هم نسبت دهیم یا آن دو را در یک چیز جمع کنیم آرایه متناقض‌نما شکل می‌گیرد و معمولاً معنایی عمیق و پر مغز در پس آن نهفته‌است

«جامه‌اش شولای عریانی است»

(عریانی به شولا نسبت داده شده اما شولا نوعی جامه‌است و ضد عریانی)

هر گاه در یک بیت یا عبارت بین دو مورد (مثل «الف» و «ب»)رابطه‌ای برقرار کنیم و مثلاً بگوییم«الف»، «ب» است یا «الف»، «ب» را آورد و آن را در بخش دیگری از همان بیت یا عبارت بین آن در مورد همان رابطه را برقرار کرده اما جای ان دو را با هم عوض کنیم آرایه عکس شکل می‌گیرد

بهرام که گور می‌گرفتی همه عمر

دیدی که چگونه گور بهرام گرفت

لف‌ونشر

هر گاه دو یا چند جزء از کلام بدون توضیحی در پی هم بیایند (لف) و آن گاه توضیحات مربوط به هر یک در پی هم آورده شوند (نشر)، آرایه لفّ‌ونشر شکل می‌گیرند

پروانه ز من، شمع ز من، گل ز من آموخت

افروختن و سوختن و جامه دریدن

(پروانه از من افروختن را، شمع از من سوختن را و گل از من جامه دریدن را آموخت.)

تلمیح (اشاره)

هر گاه با شنیدن بیت یه عبارتی به یاد داستان و افسانه، رویدادی تاریخی و مذهبی یا آیه و حدیثی بیفتیم، بدون آنکه آن موضوع مستقیماً تعریف شده باشد، آن بیت یا عبارت دارای آرایه تلمیح است

پدرم روضه رضوان به دو گندم بفروخت

ناخلف باشم اگر من به جوی نفروشم

(اشاره به داستان حضرت آدم و رانده شدن او به خاطر خوردن گندم.)

تضمین

هر گاه شاعر یا نویسنده‌ای، بخشی از نوشته فردی دیگر را در میان اثر خود جای دهد، آن شعر یا نوشته راتضمین نموده‌است

چه خوش گفت فردوسی پاک زاد

که رحمت برآن تربت پاک باد

میازار موری که دانه کش است

که جان داردو جان شیرین خوش است

این دو بیت بخشی از بوستان سعدی است و سعدی بیتی معروف از فردوسی را در میان شعر خود عیناً نقل کرده‌است

اغراق

هنگامی که شاعر یا نویسنده، صفتی را در فرد یا پدیده‌ای آنچنان برجسته نشان دهد که در عالم واقع امکان دستیابی به آن صفت در آن حد و اندازه وجود نداشته باشد، آرایه اغراق آفریده می‌شود. البته این ادعای غیر ممکن باید به گونه‌ای بیان شده باشد که باعث افزایش گیرایی سخن گردد وشعار گونه وغیر واقعی جلوه نکند

بخواهد هم از تو پدر کین من

چو بیند که خشت است بالین من

(اغراق در ممکن نبودن رهایی از انتقام پدر)

شود کوه آهن چو دریای آب

اگر بشنود نام افراسیاب

حسن تعلیل

هر گاه شاعر و نویسنده برای موضوعی، دلیلی غیر واقعی وتخیلی، اما دلپذیر و قانع کننده ارایه دهد به حسن تعلیل دست می‌یابد

تا چشم بشر نبیندت روی

بنهفته به ابر چهر دلبند

(شاعر علت ابر پوش بودن قله دماوند را برای ندیدن او بیان کرده‌است.)

مثل

هر گاه شاعر یا نویسنده درسخن خود از «ضرب المثلی» استفاده کند و یا بخشی از سخن او آنقدر معروف باشد که به عنوان ضرب المثل به کار رود، آن بخش از کلام دارای آرایه مثل است

بی گمان دیوار طبع پست خاک‌آلود ماست

گر بود کوتاهتر دیواری از دیوار ما

تمثیل

هر گاه برای تاًیید یا روشن شدن مطلبی (معمولاً پیچیده) آن را به موضوعی ساده تر تشبیه کنیم یا برای اثبات موضوعی نمونه‌ای بیاوریم آرایه تمثیل را به کار گرفته اییم

من اگر نیکم اگر بد تو برو خود را باش

هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت

حافظ خطاب به زاهدان و واعظان می‌گوید که من اگر خوب یا بد هستم ربطی به شما ندارد و شما همان بهتر که مراقب اعمال خود باشید، همچنان که هر کسی هنگام درو آنچه را که خود کاشته‌است برداشت می‌کند. شاعر برای درستی گفته خود در مصراع نخست، در مصراع دوم موضوعی ساده را که درستی آن بر همه آشکار است به عنوان نمونه‌ای برای ان ذکر می‌کند

(





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


یکشنبه 1 اسفند 1389 :: نویسنده : مجید زاهد نمازی
نظرات ()
جمعه 4 اسفند 1396 05:31 ب.ظ
سلام همکاران، مقاله دلخواه و
در این جا، در این جا از این موضوع لذت می برم.
چهارشنبه 22 شهریور 1396 12:18 ب.ظ
If you are going for most excellent contents like I do, just pay
a quick visit this site everyday as it offers feature contents, thanks
پنجشنبه 16 شهریور 1396 02:46 ب.ظ
I think this is one of the most significant info for me.
And i'm happy studying your article. But wanna statement on few general
things, The site style is wonderful, the articles is truly great
: D. Excellent job, cheers
سه شنبه 14 شهریور 1396 03:59 ق.ظ
Hi there everyone, it's my first pay a visit at this
site, and article is actually fruitful in support of me, keep up posting these types of content.
جمعه 13 مرداد 1396 06:46 ق.ظ
Hi! Do you know if they make any plugins to safeguard against hackers?
I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any recommendations?
دوشنبه 5 تیر 1396 05:53 ق.ظ
Glad to be one of several visitors on this awful site
:D.
سه شنبه 2 خرداد 1396 03:15 ب.ظ
Hi, after reading this amazing post i am too delighted to share my experience here with colleagues.
سه شنبه 19 اردیبهشت 1396 01:13 ق.ظ
Glad to be one of several visitants on this
amazing site :D.
پنجشنبه 31 فروردین 1396 01:41 ب.ظ
Greetings from Los angeles! I'm bored to tears at work so I decided to
check out your blog on my iphone during lunch break.
I really like the info you provide here and can't wait to take a look when I get home.
I'm amazed at how quick your blog loaded on my mobile ..
I'm not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, great blog!
دوشنبه 28 فروردین 1396 01:42 ق.ظ
With havin so much written content do you ever run into any issues of plagorism or copyright
infringement? My website has a lot of unique content I've either
created myself or outsourced but it seems a lot of it is popping it up all over the web without my permission. Do you know any methods to
help reduce content from being ripped off? I'd really appreciate it.
جمعه 25 فروردین 1396 10:02 ب.ظ
Very nice article, just what I was looking for.
چهارشنبه 13 مهر 1390 07:04 ب.ظ
مطالبتون به دردم خورد ممنون
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر